Hasankeyf

Hasankeyf, Dicle Nehri kıyısında, Batman'ın güneyinde yer alan ve kökleri yaklaşık on iki bin yıl öncesine uzanan, dünyanın en uzun süre kesintisiz yerleşim görmüş yerlerinden biridir.

Tarihçe

Ortaçağda Hısn Keyfa adıyla anılan kent; Roma, Bizans, Artuklu, Eyyubi, Akkoyunlu ve Osmanlı dahil yirmiden fazla uygarlığa ev sahipliği yapmış, kireçtaşı kayalara oyulmuş binlerce mağara mesken, anıtsal bir kale ve Dicle üzerindeki tarihi köprüsüyle ün kazanmıştır. Kaleye çıkan kayalık yamaçlardaki mağaralar konut, kilise, cami, atölye, sarnıç ve depo olarak kullanılmış; kentin 'Yukarı Şehir' denen iç kalesinde Roma'dan Osmanlı'ya uzanan katmanlar iç içe geçmiştir.

Mimari ve Eserler

Mimari açıdan öne çıkan yapılar arasında 1409 tarihli Eyyubi dönemi El Rızk Camii silindirik ve renkli taş kakmalı minaresiyle, 1116'da Artuklu Fahrettin Karaaslan tarafından yaptırılan ve döneminin Anadolu'daki en büyük köprüsü olan Eski Dicle Köprüsü'nün anıtsal ayakları ve 1473 tarihli, firuze çinileriyle Anadolu'da benzeri olmayan Zeynel Bey Türbesi sayılabilir.

Ilısu Barajı ve Koruma

2019'da su tutmaya başlayan ve 2020'de tarihi çekirdeği büyük ölçüde sular altında bırakan Ilısu Barajı öncesinde, Zeynel Bey Türbesi, Roma kapısı, Artuklu hamamı ve El Rızk minaresi dahil sekiz anıt yaklaşık iki kilometre ötedeki Yeni Hasankeyf Kültürel Park'a taşınmıştır. Kent hiçbir zaman resmi UNESCO Dünya Mirası listesine girmese de 2008'de Dünya Anıtları İzleme Listesi'ne alınmıştır.

Ziyaret ve Ulaşım

Bugün Hasankeyf, GAP turlarının vazgeçilmez bir yarım günlük durağıdır; acenteler Mardin-Diyarbakır programlarına kolayca eklenebildiği, güçlü bir hikâyesi ve fotojenik silüeti olduğu için burayı tercih eder. Standart rota Batman Müzesi'nden başlar, Kültürel Park'taki taşınan anıtları gezer, kale ve mağara kentine çıkar, El Rızk Camii'ni görür ve Dicle/Ilısu baraj gölünde tekne turuyla tamamlanır. En iyi fotoğraf noktaları kale platosu, iskele kıyısı ve karşı yamaçlardır; ortalama ziyaret süresi üç ila beş saattir. Ulaşım Batman merkezinden yaklaşık 35-40 km, Midyat-Mardin yönünden asfalt karayoluyla sağlanır. Yeni Hasankeyf Kültürel Park ve iskele çevresinde geniş otoparklar ile tur otobüsü erişimi vardır; Kültürel Park düz zemini sayesinde engelli ziyaretçilere kısmen uygundur, ancak kale rampası dik ve engebelidir. En uygun dönem ilkbahar (nisan-mayıs) ve sonbahardır (eylül-ekim); yaz öğlenleri çok sıcak olduğundan yoğun sezon bahar ve sonbahar hafta sonlarına denk gelir.