Şanlıurfa Kapalıçarşı ve Bakırcılar

Şanlıurfa Kapalıçarşısı, kentin tarihi merkezinde, Balıklıgöl aksının hemen kuzeydoğusunda uzanan ve yüzyıllardır kesintisiz alışverişin sürdüğü labirent biçimli bir çarşı-han dokusudur.

Tarihçe ve Mimari

Kompleksin çekirdeğini, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Urfa Sancakbeyi Behram Paşa tarafından 1562 yılında Gümrük Hanı'nın güneyine bitişik inşa ettirilen Bedesten oluşturur; 1740 tarihli Rızvan Ahmet Paşa Vakfiyesi'nde yapı 'Bezzazistan' adıyla geçer ve halk arasında ipek işçiliğine gönderme yapan 'Kazaz Pazarı' olarak da anılır. Bedesten, çevresindeki dört çarşıya açılan kapılarıyla tüm dokuyu birbirine bağlar: kuzeyde Gümrük Hanı, güneyde Koltukçu Pazarı, doğuda Hanönü Çarşısı, batıda Sipahi Pazarı. Kesme taştan örülü kemerli sokaklar, tonozlu geçitler ve avlulu Osmanlı hanları, çarşıyı Anadolu'nun en özgün kapalı ticaret alanlarından biri kılar.

Zanaatlar ve Alışveriş

Kültürel önemi zanaatların hâlâ yaşıyor olmasından gelir: Bakırcılar Çarşısı'nda ustalar dövme bakır tencere, sini ve cezveyi çekiçle biçimlendirirken, kazaz ustaları ipek püskül ve tespip örer; isotçular kentin coğrafi işaretli acı biberini, baharatçılar ise nar ekşisi ve tahini satar. Turistik değeri yüksektir; el işi bakır, ipek, isot ve tespih almak isteyen ziyaretçi için bölgenin en canlı alışveriş merkezidir ve fotoğrafçılar için eşsiz bir sokak dokusu sunar.

Ziyaret ve Ulaşım

Acentelerin neredeyse tüm şehir merkezi turlarına eklemesinin nedeni, çarşının Balıklıgöl, Dergah ve müzelere yürüme mesafesinde olması, öğle yemeği ve mırra/menengiç kahvesi molasını doğal biçimde barındırması ve az maliyetle yüksek deneyim vermesidir. Ortalama ziyaret süresi 45 dakika ile 1,5 saat arasındadır; rehberli programlarda genellikle müzeler ve Balıklıgöl'den sonra, öğleden sonra ya da Sıra Gecesi öncesi akşamüstü durağı olarak yer alır. En iyi fotoğraf noktaları bakırcı tezgâhları, Bedesten'in tonozlu iç sokakları ve Gümrük Hanı'nın çınarlı avlusudur.

Ulaşım kolaydır: çarşı yaya bölgesi olduğundan tur otobüsleri Balıklıgöl-Dergah çevre otoparklarında veya yakındaki Piazza AVM otoparkında bırakılır, gruplar birkaç dakikalık yürüyüşle çarşıya iner. Otopark seçenekleri belediye otoparkları ve AVM ile sınırlı ama yeterlidir. Engelli erişimi kısmen zorludur; tarihi kaldırım taşları, dar ve eğimli sokaklar tekerlekli sandalye için güçlük yaratır, ancak ana aks ve han avluları büyük ölçüde düz zemindedir. En uygun ziyaret dönemi ilkbahar (nisan-mayıs) ve sonbahardır (eylül-ekim); yaz öğlelerinde sokaklar tonozlar sayesinde serin kalsa da kent geneli çok sıcaktır. Yoğun sezon bahar-sonbahar hafta sonları, dini bayramlar ve okul tatilleridir; bu dönemlerde Balıklıgöl-Dergah-çarşı aksı yerli ziyaretçiyle dolar. Tavsiye edilen rota: Arkeoloji ve Haleplibahçe Mozaik müzeleri sabah, ardından Balıklıgöl-Dergah-Kale, öğle Urfa mutfağı, ve son olarak Gümrük Hanı üzerinden Bedesten ve Bakırcılar Çarşısı'nda alışveriş ile günün kapatılması.